Варшава, 2026 жылғы 28 қыркүйек. Дүниежүзілік жаңалықтар күніне орай Халықаралық журналистер одағы (ХЖО) тәуелсіз, дәл, этикалық қағидаларға сай және деректерге негізделген журналистика қоғамның хабардар болуы, демократиялық пікірталас пен жұртшылықтың ақпарат алу құқығы үшін аса маңызды екенін тағы да атап өтті.
Жыл сайын 28 қыркүйекте атап өтілетін Дүниежүзілік жаңалықтар күні Біріккен Ұлттар Ұйымының Ақпаратқа жалпыға бірдей қол жеткізу халықаралық күнімен тұспа-тұс келеді. 2026 жылғы жаһандық науқанның ұраны: «Деректерді біліңіз. Ненің маңызды екенін түсініңіз. Сенімді журналистиканы таңдаңыз».
ХЖО президенті Карлос Фелипе Вилья Прадо, бас хатшысы З. А. Мұхаммад және баспасөз хатшысы әрі бас үйлестірушісі Масуд Чаудхари күрделі әрі қауіпті жағдайларда да ақпарат жинап, оны тексеріп, жұртшылыққа жеткізіп жүрген әлем журналистеріне құрмет білдірді.
ХЖО-ның мәлімдеуінше, жалған ақпараттың, бұрмаланған контенттің, дипфейктер мен жасанды интеллект көмегімен жасалған материалдардың тез таралуы кәсіби журналистика мен деректерді мұқият тексерудің маңызын бұрынғыдан да арттырды. Одақ журналистика ақпаратты тексеруді, дереккөздерді жауапкершілікпен пайдалануды, есеп берушілік пен ашықтықты, сондай-ақ фактіні талдау мен пікірден анық ажыратуды талап ететінін атап өтті.
ХЖО президенті Карлос Фелипе Вилья Прадо Дүниежүзілік жаңалықтар күні әлемдік журналистер қауымдастығына тәуелсіз әрі сенімді журналистикаға деген адалдығын тағы бір мәрте растауға мүмкіндік беретінін айтты.
«Сенімді ақпарат қоғам үшін аса маңызды. Журналистер шындықты іздеуге, деректерді тексеруге және адамдарға айналасындағы әлемді түсінуге көмектесетін ақпаратты ұсынуға жауапты», – деді ол.
ХЖО бас хатшысы З. А. Мұхаммад журналистиканың қоғам алдындағы жауапкершілігін атап өтіп, журналистерді қорғауды және баспасөз бостандығын күшейтуге шақырды.
«Жалған ақпарат тексерілген жаңалықтан жылдам тарайтын жағдайда журналистер деректерге, дәлелдерге, кәсіби этикаға және қоғамдық мүддеге адал болуы тиіс. Журналистиканың сенімділігі жарияламас бұрын ақпаратты тексеруге және қателессек, оны түзетуге дайын болуымызға байланысты», – деді ол.
ХЖО баспасөз хатшысы әрі бас үйлестірушісі Масуд Чаудхари журналистиканың беделі түптеп келгенде деректерге, дәлелдерге және кәсіби адалдыққа сүйенетінін айтты.
«Журналистер күрделі сұрақтар қоюдан, дәлелдердің ізімен жүруден және билік басындағыларға қолайсыз болса да, жұртшылыққа тексерілген ақпарат ұсынудан таймауы керек. Журналистер тәуелсіз жұмыс істей алғанда және қоғам сенімді ақпаратқа қол жеткізгенде ғана еркін баспасөздің мәні болады», – деді ол.
Халықаралық журналистер одағы үкіметтерді, саяси институттарды, технологиялық компаниялар мен медиа ұйымдарды журналистиканың тәуелсіздігін құрметтеуге, журналистердің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге және жұртшылықтың сенімді ақпаратқа қолжетімділігін кеңейтуге шақырды.
ХЖО сондай-ақ қақтығыс аймақтарында немесе саяси, құқықтық не экономикалық қысым жағдайында жұмыс істейтін журналистерді қорғауды күшейту қажет екенін мәлімдеді. Одақ журналистердің қауіпсіздігі, қадір-қасиеті және кәсіби тәуелсіздігі қамтамасыз етілмейінше, баспасөз бостандығының толыққанды жүзеге аспайтынын атап өтті.
Дүниежүзілік жаңалықтар күні ХЖО әлем журналистерін кәсіби журналистиканың жоғары стандарттарын ұстануға, ақпаратты жариялар алдында тексеруге, қорғауға лайық дереккөздердің құпиясын сақтауға, фактіні мәлімдеме мен пікірден ажыратуға және қателерді ашық түрде түзетуге шақырды.